( اى سلمان در آن هنگام‌آخر الزّمان‌ربا آشكار و شايع مىشود ، و مردم بعنوان معامله‌ى عينه ربا مىخورند و رشوه مىپردازند ، و دين بىاهميّت مىگردد و به دنيا اهميت مىدهند ) ( در مورد معامله‌ى عينه بعدا سخن خواهيم گفت ) . 3 - پيامبر ( ص ) فرمودند : « اذا ضنّ النّاس بالدينار و الدّرهم و تبايعوا بالعينه و اتّبعوا اذناب البقر و تركو الجهاد فى سبيل اللّه انزل الله بهم بلاء فلا يرفعه حتى يراجعوا دينهم » « 1 » ( هنگاميكه مردم در مورد دينار و درهم بخل ورزند ، و معامله‌ى عينه در ميان آنان رواج پيدا كند و از افراد سفله و پست پيروى نمايند ، و جهاد را ترك كنند ، خداوند بلائى بر آنان فرود آورد كه آن را بر طرف نمىكند تا به سوى دين باز گردند ) . 4 - شخصى به نام « طاهر » به امام هادى عليه السلام نوشت : « الرجل يعطى الرجل ما لا يبيعه شيئا بعشرين درهما ثم يحوّل عليه الحول فلا يكون عنده شيئ فيبيعه شيئا آخر ، فاجابنى : ما تبايعه الناس فحلال و ما لم يبايعوه فربا » « 2 » ( مردى چيز كم‌ارزشى را نسيه به شخصى به بيست درهم مىفروشد و چون مدّت سر مىرسد و او چيزى ندارد كه بدهى خود را بدهد باز همان معامله را تكرار مىكندچيز كم‌ارزشى را به قيمت گزاف بطور نسيه مىفروشداما پاسخ دادند : آنطور كه مردم معامله مىكنند حلال است و آنطور كه مردم معامله نمىكنند ربا است ) يعنى چيز كم‌ارزشى را به قيمت گزاف فروختن براى آنكه ربا بخورد ، ربا را به بيع مبدّل نمىكند و حلال نمىسازد . ( توضيح بيشتر در بحث آينده ذكر خواهد شد ) 5 - « و عن يونس قلت لابى عبد الله عليه السلام الرجل يبيع

--> ( 1 ) - المغنى لابن قدامه و اعلام الموقعين از ابن قيم و الحيل از عبد السلام‌نقل از كتاب تقلب نسبت به قانون . ( 2 ) - وسائل ج 12 روايت 3 باب 20 از ابواب ربا